Pasze

Synteza tłuszczów

admin — Mon, 10 May 2010 13:33:31 +0000

W organizmie zwierzęcym tłuszcze mogą powstawać z węglowodanów, tłuszczów i białek. W syntezie kwasów tłuszczowych bierze czynny udział acetylo-CoA, który jest głównym produktem przemiany zarówno węglowodanów, jak i tłuszczów. Kwas octowy wchłaniany ze żwacza do krwi zmienia się także w acetylo-CoA. Synteza kwasów tłuszczowych podobna jest do odwróconej (3-oksydacji), jednak w kilku punktach różni się od niej i inne enzymy biorą w niej udział.
Acetylo-CoA łączy się z cząsteczką C02 i powstaje malonylo-CoA. Reakcję tę katalizuje enzym karboksylaza acetylo-CoA, zawierający bio-tynę. W dalszym przebiegu procesu następuje kondensacja malonylo-CoA z końcowymi grupami metylowymi innych kwasów tłuszczowych, powstaje C02 i (3-keto-acylo-CoA, który jest następnie redukowany do nasyconego acylo-CoA. Reakcje te powtarzają się dopóty, dopóki łańcuch osiągnie odpowiednią długość, np. Cls lub C18; wówczas uwalnia się palmitylo-CoA lub stearylo-CoA.
Do prawidłowej syntezy kwasów tłuszczowych potrzebny jest (poza acetylo-CoA) ATP, Mn++, C02, fosforan dwunukleotydu nikotynamido-adeninowego (NADP) oraz liczne enzymy.
Kwasy tłuszczowe mogą powstawać także z białek, chociaż przemiany nie są dokładnie poznane. Przypuszcza się, że w pierwszej fazie aminokwasy są przetwarzane na cukry, a dopiero następnie na kwasy tłuszczowe, lub też z aminokwasów powstają od razu dwuwęglowe fragmenty, które ulegają kondensacji.
Do powstania tłuszczów potrzebny jest glicerol. Dotychczas się uważa, że kwas octowy nie przekształca się w glicerol, lecz tworzy się on z glukozy.

Rozpad tłuszczów

admin — Mon, 10 May 2010 13:30:18 +0000

W rozpadzie tłuszczów główną rolę pełni wątroba.W wątrobie tłuszcze ulegają prawdopodobnie pewnym wstępnym przemianom, izn. przechodzą w formy nienasycone i są przetwarzane na fos-fatydy, które są najczynniejszą postacią tłuszczowców. W dalszym ciągu następuje rozkład tłuszczów na glicerol i kwasy tłuszczowe. Glicerol wchodzi w przemianę cukrowców i jest rozkładany dalej jak cukry.
Rozpad kwasów tłuszczowych przebiega w wyniku tak zwanej P-oksydacji. Kwas tłuszczowy zostaje zaktywowany przez połączenie się z koenzymem A (CoA) na tzw.’acylokoenzym A (acylo-CoA). Energii na ten proces dostarcza adenozynotrójfosforan ? ATP. Na skutek dalszych przemian oddziela się kwas octowy związany z koenzymem A, a pozostaje kwas tłuszczowy uboższy o dwa atomy węgla od kwasu wyjściowego, także połączony z CoA, czyli nowy acylokoenzym A. Tworzący się krótszy kwas tłuszczowy powstaje od razu w postaci aktywnej (jest połączony z koenzymem A) i ulega dalszym przemianom polegającym na odszczepianiu cząstek dwuwęglowych, aż cały kwas przetworzony zostanie na acetylo-CoA. Acetylokoenzym A przedstawia formę kwasu octowego, którą dawniej nazywano aktywnym kwasem octowym. Koenzym A, który w przemianach tłuszczu odgrywa tak doniosłą rolę, zawiera w swojej cząsteczce kwas pantotenowy. Prawie cała ilość kwasu pantotenowego występująca w organizmie znajduje się w CoA. Kwas pantotenowy jest ciałem egzogennym i zaliczany jest do witamin. Aktywność biologiczną CoA określa grupa sulfhydrylowa cysteaminy, zdolna do tworzenia z kwasami wiązania tioestrowego. Hydroliza tego wiązania wyzwala 8 200 cal/mol, jest to więc typ wiązania. o wysokiej energii, które może pokrywać zapotrzebowanie energetyczne licznych reakcji biochemicznych.
Powstający przy rozpadzie kwasów tłuszczowych acetylokoenzym A wchodzi w przemiany cyklu kwasu cytrynowego. Grupa acetylowa po odłączeniu się koenzymu A wiąże się. z kwasem szczawiowooctowym, w wyniku czego powstaje kwas cytrynowy i wolny koenzym A. Ponie–waż jednak z cyklu kwasu cytrynowego ciągle są pobierane ketokwasy do- syntezy białek, powyższy proces „może być utrzymany ty lico przy stałym dopływie kwasu szczawiowooctowego. „W organizmie zwierzę-rzęcia kwas szczawiowooctowy tworzy się z kwasu pirogronowego przez przyłączenie, dwutlenku węgla. Kwas pirogronowy powstaje w głównej masie przy degradacji węglowodanów. W ten sposób wyjaśnia się dawno obserwowaną współzależność między utlenianiem tłuszczów a przemianą węglowodanów. Jeśli współdziałanie między tymi przemianami zostanie zachwiane, utlenianie kwasów tłuszczowych zatrzymuje się na etapie acetylokoenzymu A. Następuje kondensacja .dwóch cząsteczek acetylo-CoA i tworzy się kwas acetylooctowy, który rozpada się na aceton i kwas P-hydroksymasłowy. Kwas acetylooctowy i aceton nazywają się ciałami ketonowymi. Nagromadzenie się ciał ketonowych we krwi prowadzi do acetonemii, a wydalanie ich w moczu zwie się acetonurią.
Ponieważ oba kwasy są dosyć silne, nadmierna ich produkcja powoduje zużycie zapasów zasad z krwi, wywołując kwasicę (acidosis).
Acetonemia zwana też ketozą występuje u bydła i owiec. W USA i NRF około 5?6% krów mlecznych, i to zwykle wysokowydajnych, wykazuje to zaburzenie w przemianie materii. Schorzenie objawia się spadkiem apetytu, zaburzeniami w trawieniu, ustają ruchy żwacza. Zwierzę oddaje kał małymi porcjami, występują przejściowe biegunki, krowy chudną, chociaż przez pewien czas utrzymują wysoką wydajność. Potem spada produkcja, mleko przybiera słodkawy zapach, powietrze wydychane pachnie acetonem. Czasem dodatkowo występują zaburzenia nerwowe.
Wiele jest czynników, które mogą wpływać na wystąpienie ketozy. Główną przyczyną jest, jak się wydaje, obniżenie poziomu cukru we krwi. Jak wiadomo, u przeżuwaczy cukier powstaje z kwasu propiono-wego. Jeśli więc fermentacja przebiega tak, że tworzy się mało kwasu propionowego, to powstają warunki sprzyjające wystąpieniu ketozy. Na obniżenie poziomu kwasu propionowego wpływa brak węglowodanów w paszy, nadmiar białka, gwałtowna zmiana dawki pokarmowej, żywienie paszami ketogennymi, np. złą kiszonką.

Wpływ żywienia na jakość tłuszczów

admin — Mon, 10 May 2010 13:28:40 +0000

Dawno zauważono, że żywiąc zwierzęta dawkami zawierającymi dużo tłuszczu można wpłynąć na zmianę jakości tłuszczu osadzanego w zwierzęciu. W połowie zeszłego wieku Polak, Radziejewski (1866), przeprowadził badania na psach żywionych pokarmami zawierającymi dużo tłuszczu i stwierdził ogromny wpływ tłuszczu paszy na tłuszcz zapasowy zwierzęcia. Tłuszcz psa normalnie ma punkt topliwości około 20°. Jeśli dawano mu duże ilości łoju baraniego, temperatura topnienia tłuszczu psa przesunęła się do 40°, a przy żywieniu olejem lnianym spadła do 0°.
Bardzo wyraźny wpływ tłuszczu paszy na tłuszcz zapasowy u szczurów przedstawił Anderson i Mendel (1928). W przeprowadzonym przez nich doświadczeniu szczury otrzymywały dawkę pokarmową zawierającą 60% energii w postaci różnych tłuszczów. Autorzy ci stwierdzili, że jeśli szczurom podawano dużo węglowodanów, a mało tłuszczów, to tworzył się tłuszcz zapasowy o liczbie jodowej między 55 a 70. Tłuszcz tworzony z węglowodanów był specyficzny dla gatunku (szczurów). Tłuszcz w paszy miał decydujący wpływ na jakość tłuszczu zapasowego, zwłaszcza na zawartość kwasów nienasyconych, na które wskazuje liczba jodowa. Trzeba jednak zaznaczyć, że tak krańcowych liczb jodowych, jakie miały tłuszcze w paszach, nie otrzymywano dla zapasowych tłuszczów zwierząt. Spowodowane to jest zdolnością organizmów do wytwarzania specyficznego tłuszczu dla danego gatunku. Nawet przy tak dużych ilościach tłuszczu, jakie otrzymywały szczury, pewna część tłuszczów tworzyła się nie z tłuszczów paszy, lecz z węglowodanów lub białek. Tłuszcz specyficzny, mieszając się z tłuszczami otrzymanymi z tłuszczu paszy, łagodził nieco najbardziej skrajne wyniki. Zazwyczaj tłuszcz otrzymywany z cukrowców jest bardziej nasycony niż z tłuszczów roślinnych.
Wyniki uzyskane na psach i szczurach potwierdziły się na innych zwierzętach. Ustalił to również Chomyszyn na kaczkach (1952) i gęsiach (1954). Rolnicy od. dawna zaobserwowali ujemne działanie niektórych pasz na słoninę u trzody chlewnej czy masło. Pasze, które powodowały zmiękczenie tłuszczu zwierzęcego, zawierały dużo tłuszczu, Na zmiękczenie słoniny działały np. kukurydza, nie odtłuszczone mączki rybne, makuchy o dużej zawartości tłuszczu. Ponieważ w większości pasz tłuszcz jest oleisty, o niskiej temperaturze topnienia i większej zawartości kwasów nienasyconych, obniża on zwykle temperaturę topnienia tłuszczu zwierzęcego i nadaje mu konsystencję mazistą, miękką. Wpływ ten należy uznać za ujemny, szczególnie jeśli chodzi o trzodę chlewną. Konsument nie lubi miękkiej słoniny, gdyż psuje to wygląd plastra. Przy smażeniu lub gotowaniu tłuszcz wytapia się szybko (niski punkt topliwości), a pozostaje po nim tkanka łączna, na skutek czego potrawa traci na walorach smakowych. Przy produkcji bekonów miękki tłuszcz utrudnia krojenie na cienkie plastry.
Niekorzystny wpływ paszy na słoninę u trzody chlewnej może być złagodzony lub całkowicie zniesiony, jeśli na 3?4 tygodnie przed ubojem usunie się z dawki pasze zawierające większe ilości tłuszczu. Tłuszcz zapasowy znajduje się w stanie ciągłej wymiany, stale tworzy się -nowy, a rozkłada się stary. Przez 4 tygodnie żywienia dobrymi paszami może się wymienić tak dużo tłuszczu zapasowego, że ujemny wpływ będzie już niewyczuwalny.
U przeżuwaczy wpływ tłuszczu paszy na tłuszcz zapasowy zwierząt jest nieznaczny, gdyż zmiany, jakim podlega tłuszcz w żwaczu (uwodo-rowanie kwasów nienasyconych) niweluje to działanie. Niemniej jednak z praktyki i z niektórych doświadczeń wiadomo, że dodając różne tłuszcze do paszy krów, można wpływać na jakość produkowanego masła. Na przykład w pewnym doświadczeniu (Maynard i wsp., 1936) żywiono krowy mleczne w okresie początkowym i końcowym paszą, do której dodano olej lniany w ilości 3,5°/o suchej masy (jest to ilość stosunkowo mała). W okresie środkowym zastąpiono olej lniany olejem kokosowym. Liczba jodowa tłuszczu w paszy w okresie pierwszym i trzecim wynosiła 107, a w drugim (środkowym) 43. Stwierdzono, że w dniu przejścia z jednej paszy na drugą (między pierwszym i drugim okresem) liczba jodowa masła zmniejszyła się z 38 do 32, a w następnych dniach aż do 26, jeśli natomiast zastosowano dawkę pierwotną, liczba jodowa masła gwałtownie wzrosła. Reakcja ta jest dlatego ciekawa, że tłuszczu dodano stosunkowo mało, taką ilość, jaka się często znajduje w paszach naturalnych.

Tłuszcz narządowy i zapasowy

admin — Mon, 10 May 2010 13:26:34 +0000

Tłuszcz znajdujący się w organizmie zwierzęcia może tworzyć osobną tkankę, tzw. tłuszcz zapasowy, lub wchodzić w skład innych komórek jako tzw. tłuszcz narządowy. Tłuszcz narządowy stanowi niezbędny składnik komórki zwierzęcej. Składa się przeważnie z fosfolipidów i steroli (estrów cholesterolu). Tłuszcz narządowy różnych tkanek jest nieco inny, jednakże bardziej jednorodny niż tłuszcz zapasowy. Jest stałym składnikiem komórki i nawet przy długotrwałym głodzie ilość jego się nie zmienia.
Tłuszcz zapasowy gromadzony jest w pewnych określonych miejscach ciała, jak np. w warstwie podskórnej (około 50% całego tłuszczu zapasowego), dookoła jelit cienkich, koło nerek, wśród mięśni itd. Jest go zwykle znacznie więcej niż tłuszczu narządowego, chociaż zawartość w organizmie zmienia się w zależności od stanu odżywienia. Tłuszcz zapasowy składa się przeważnie z tłuszczów neutralnych (stanowią one 95% tłuszczu zapasowego); występują w nim kwasy palmitynowy, stearynowy i oleinowy z nielicznym dodatkiem innych kwasów.
Zwierzęta mają zdolność do odkładania tłuszczu typowego dla danego gatunku. Na przykład zwierzęta morskie mają tłuszcz składający się w dużej części z kwasów nienasyconych. Zwierzęta mięsożerne mają na ogół tłuszcz bardziej miękki niż zwierzęta roślinożerne. U tych samych zwierząt jakość tłuszczu zapasowego zależy od miejsca, w którym się
odkłada. Tłuszcz z warstw powierzchniowych (podskórny) zawiera zwykle więcej kwasów nienasyconych i niższy punkt topnienia; tłuszcz wewnętrzny natomiast ma niższą liczbę jodową i wyższą temperaturę top-, nienia. W tabeli 15 podano dla przykładu liczbę jodową kilku tłuszczów pochodzących z różnych partii ciała kilka gatunków zwierząt. Różnice w jakości tłuszczu zapasowego różnych gatunków zwierząt widać także z porównania temperatury topnienia .
Tłuszcz zapasowy nie pochodzi wyłącznie z tłuszczu paszy. Może się tworzyć (u zwierząt gospodarskich przeważnie) z cukrowców, a czasem z białek. Nie jest on tkanką martwą. Jest zaopatrzony w naczynia krwionośne i nerwy. Mogą zachodzić w nim różne przemiany biochemiczne, jak np. przetwarzanie się cukrowców w tłuszcze. Oprócz tłuszczu w skład tkanki tłuszczowej wchodzi woda i związki azotowe. Azot pochodzi z białka tkanki łącznej, która zawsze znajduje się w tkance tłuszczowej.
Badania z zastosowaniem izotopów promieniotwórczych wykazały, że w tkance tłuszczowej odbywają się ciągłe i szybkie przemiany. Odłożony tłuszcz zapasowy jest stale rozkładany, a na jego miejsce wchodzi inny, powstały czy to z tłuszczów pobranych w paszy, czy też przerobiony z cukrowców. Tak więc tkanka tłuszczowa jest w stanie dynamicznym ? w ciągłym stanie przemiany. Stwierdzono, że kwasy tłuszczowe nasycone mogą się przetwarzać w nienasycone. Następuje stałe wyrównywanie składu tłuszczu w tkance tłuszczowej, krwi i narządach. Wymiana ta i permanentne mieszanie się tłuszczów ma duże praktyczne znaczenie w związku z wpływem paszy na jakość tłuszczu zapasowego.
Szybkość, z jaką zachodzi wymiana tłuszczu zapasowego, nie jest dokładnie ustalona. Stwierdzono, że u myszy polowa tłuszczu zmienia się w ciągu 2?3 dni. U zwierząt większych proces ten przebiega znacznie wolniej.

Trawienie u przeżuwaczy

admin — Mon, 10 May 2010 13:24:26 +0000

Dorosłe przeżuwacze spożywają w pokarmie stosunkowo mało tłuszczu (krowa zjada dziennie około 450 g). Tłuszcz roślin zielonych ma charakterystyczny skład kwasowy, ponieważ przeważają w nim kwasy nienasycone i to o kilku podwójnych wiązaniach. Około 35?40% kwasów stanowi kwas linolenowy, 12?20% linolowy tyleż oleinowy (Garton, 1959).
Tłuszcz dostający się od żwacza podlega dwóm zasadniczym przemianom, przebiegającym bardzo szybko: lipolizie i hydratacji. W procesach lipólizy następuje rozpad tłuszczów na wolne kwasy tłuszczowe i glicerol. Uwolnione kwasy podlegają uwodorowaniu, na skutek czego zmniejsza się ilość kwasów nienasyconych i maleje liczba jodowa tłuszczu. Gromadzi się dużo kwasu stearynowego, który powstaje przy hydratacji kwasów: linolowego, linolenowego i oleinowego. Kwasy tłuszczowe zawierające 16 atomów węgla i dłuższe nie są w żwaczu wchłanianie i przechodzą z masą pokarmową do dalszych odcinków przewodu pokarmowego.
Oprócz tłuszczu spożytego z pokarmem w żwaczu znajduje się tłuszcz produkowany przez mikroorganizmy. Około 7% ciała pierwotniaków i bakterii stanowi tłuszcz. Zawiera on dużo fosfolipidów, znaczną ilość kwasów nienasyconych, przy czym wiele z nich ma formę trans.
Do trawieńca przechodzą więc tłuszcze składające się głównie z wolnych nasyconych kwasów (szczególnie kwasu stearynowego) i strukturalnych lipidów mikroorganizmów. Poziom fosfolipidów jest z nich znacznie wyższy niż w tłuszczu zawartym w spożytym pokarmie, co świadczy o wzmożonym syntetyzowaniu fosfolipidów przez mikroorganizmy.
W trawieńcu tłuszcze podlegają tylko nieznacznym zmianom, a trawienie ich przebiega głównie w dwunastnicy i w jelitach cienkich. Sposób trawienia i wchłaniania jest podobny do procesów zachodzących u zwierząt nieprzeżuwających.

Przemiana tłuszczów

admin — Mon, 10 May 2010 13:22:54 +0000

Przemiany, którym podlegają tłuszcze w przewodzie pokarmowym, bardzo silnie wpływają nie tylko na ich wchłanianie, ale również na przyswajanie i jakość powstającego tłuszczu zwierzęcego. Procesy te różnią się znacznie u zwierząt monogastrycznych od przeżuwaczy.
Trawienie u zwierząt monogastrycznych. W jamie ustnej tłuszcze nie są trawione ze względu na brak lipazy. W żołądku jest wprawdzie lipaza, lecz działanie jej jest bardzo słabe i może rozkładać tłuszcze tylko uprzednio zemulgowane. Tłumaczy się to tym, że lipaza jako białko jest rozpuszczalna w wodzie, a nie rozpuszcza się w tłuszczach. Dlatego może działać jedynie na zewnętrzną warstwę kropli tłuszczu. Im drobniejsze są cząstki tłuszczu, tym większa jest ich powierzchnia i silniejsze działanie lipazy. W żołądku zaś nie ma warunków do powstawania emulsji. Trawiony jest tam tylko tłuszcz poprzednio już zemulgowany, jak np. tłuszcz mleka. Na ten tłuszcz działają fermenty i rozkładają go na glicerol i wolne kwasy tłuszczowe. Pozostałe „tłuszcze przechodzą do dwunastnicy, w której są dobre warunki do tworzenia się emulsji. Kwas solny z żołądka zostaje zneutralizowany węglanami wydzielanymi w soku trzustkowym i jelitowym. Wydzielające się pęcherzyki C02 przy rozpadzie węglowodanów mieszają chymus i mechanicznie rozbijają kuleczki tłuszczu na mniejsze cząstki. Równocześnie tłuszcze wchodzą w połączenie z ciałami podtrzymującymi emulsję. Do tych ciał należą przede wszystkim kwasy żółciowe, jak: kwas cholowy, dezoksycholowy, chenodezo-ksycholowy. Łączą się one zazwyczaj z glicyną lub tauryna, tworząc kwasy glikocholowe i taurocholowe. Kwasy te mają zdolność wybitnego obniżania napięcia powierzchniowego ciał nierozpuszczalnych w wodzie, a działając na kuleczki tłuszczu, powodują dalsze ich rozdrabnianie. W wyniku działania kwasów żółciowych tworzy się tak drobna emulsja tłuszczów, że pojedyncze kuleczki mają około 0,5 xm średnicy. Działanie lipazy jest w takich warunkach bardzo silne i część tłuszczów zostaje rozłożona na glicerol i kwasy tłuszczowe. Powstały z rozpadu glicerol jest rozpuszczalny dobrze w wodzie i przechodzi łatwo przez nabłonek jelit. Natomiast kwasy tłuszczowe wchodzą w połączenia z kwasami żółciowymi, tworząc tzw. kwasy choleinowe, rozpuszczalne w wodzie, i w takiej postaci dostają się do ścianek jelita. Coraz więcej jest jednak danych, że większa część tłuszczu przechodzi przez ścianki jelit nie rozłożona, w postaci drobnej emulsji.
Wchłanianie odbywa się przeważnie w jelicie cienkim i to zarówno estrów, jak i tłuszczów rozłożonych. W ściankach jelit kwasy tłuszczowe i glicerol łączą się z kwasem fosforowym, tworząc lecytyny, a następnie tłuszcze neutralne.
Trójglicerydy przechodzą do chłonki w formie drobnej zawiesiny cząsteczek tłuszczu (chylomikra) i większa ich część przedostaje się do krwi, powodując jej zmętnienie. Znajdujący się tu enzym ? lipaza proteinowa ? rozkłada tłuszcz, powstałe wolne kwasy tłuszczowe łączą się z albuminą krwi, tworząc rozpuszczalne molekuły. Ginie chylomikra, trójglicerydy zostają rozbite, surowica krwi się klaruje. W postaci makromolekularnych kompleksów zwanych lipoproteidami tłuszcze są transportowane w organizmie. Część tłuszczów (około 30%) przedostaje się przez żyłę wrotną do wątroby i tu jest przerabiana na fosfatydy.
Fosfatydy znajdujące się w paszy są również rozkładane hydroli-tycznie przez enzymy na glicerol, wyższe kwasy tłuszczowe; kwas fosforowy i cholina (lub kolaminę). Kwas fosforowy jest wchłaniany jako fosforan sodu lub potasu, natomiast forma wchłaniania choliny nie jest znana.
Cholesterol wchłaniany jest w jelicie, ale tylko w obecności żółci, natomiast fitosterole w ogóle nie są wchłaniane, lecz wydalane w kale.
Chlorofil jest rozkładany w czasie trawienia. Duża część barwników roślinnych nie ulega jednak strawieniu i przechodzi do kału w niezmienionej postaci.
Ogólnie strawność tłuszczów jest wysoka i współczynnik strawności dla tłuszczów neutralnych waha się około 90%. Stwierdzono, że tłuszcze
o niższej temperaturze topnienia są łatwiej trawione. Tłuszcze mające punkt topliwości powyżej 50° są już źle trawione. Jednakże badania Carrolla (1958) wskazują na to, że kwasy nienasycone (a więc o niskim punkcie topliwości), lecz o długim łańcuchu węglowym, są także słabo trawione. Istnieje raczej większa zależność między długością łańcucha a strawnością. Kwasy o łańcuchu C4?C10 są przez szczury trawione prawie całkowicie. W miarę zwiększania się liczby atomów węgla strawność ciągle się zmniejsza, tak że przy kwasach o łańcuchach Cls i dłuższych jest już bardzo mała. Kwasy nienasycone trawione są na ogół lepiej, jednakże przy wydłużaniu się łańcucha węglowego strawność maleje.
Carroll i Richards (1958) stwierdzili na szczurach, że tłuszcze zestry-fikowane, tj. glicerydy, są lepiej trawione niż wolne kwasy tłuszczowe.
Zwierzęta mięsożerne lub wszystkożerne trawią tłuszcze lepiej (prawie w 100%) niż roślinożerne. Zależy to w przeważnej mierze od rodzaju paszy i od zawartości włókna w ściankach komórek roślin, które utrudnia trawienie innych składników. Ponadto w paszach roślinnych we frakcji tłuszczowej znajduje się więcej związków nieprzyswajalnych, jak np. pigmentów ? barwników.

Oznaczanie tłuszczowców w paszy

admin — Mon, 10 May 2010 13:21:12 +0000

Według analizy standardowej tłuszczowce z paszy wyodrębnia się przez ekstrakcję eterem etylowym w ciągu 6?16 godzin. Frakcja rozpuszczalna w eterze nazywa się tłuszczem surowym lub wyciągiem eterowym. W skład wyciągu eterowego wchodzą:
tłuszcze właściwe (obojętne i woski)
kwasy tłuszczowe wolne
fosfolipidy (lecytyny, kefaliny)
tłuszcze izoprenowe:
a)   karotenoidy
b)   sterole
c)   olejki eteryczne (mono-, seskwi -i dwuterpeny)
d)   żywice (seskwi-, dwu- i trójterpeny)
e)   kauczuk i gutaperka substancje o różnej budowie:
a)   węglowodory,
b)   barwniki chlorofilowe i flawonowe.
Wprawdzie w większości pasz wyraźną przewagę w ekstrakcie eterowym mają tłuszcze obojętne i fosfolipidy, lecz w niektórych zielonych roślinach liściastych składniki inne poza estrami kwasów tłuszczowych mogą wynosić 25?40%. Ma to duże znaczenie przy określaniu wartości żywieniowej pasz, ponieważ takie związki, jak: olejki eteryczne, żywice, kauczuk i gutaperka, chlorofil i węglowodory, w ogóle nie są zaliczane do składników odżywczych. Również sterole nie mogą być wykorzystywane przez zwierzęta do produkcji energii, a steroli jest nieraz dużo w wyciągu eterowym, przez có wartość tej frakcji w paszy może się silnie zmieniać. Jednakże w paszach, które uważane są za główne dostarczycielki tłuszczu, jak zboże, nasiona motylkowych i pasze pochodzenia zwierzęcego, wyciąg eterowy składa się głównie z trójglicerydów.
Obecność tłuszczów silnie wpływa na energetyczną wartość paszy, gdyż zawierają one dwukrotnie więcej energii w takiej samej objętości niż węglowodany i białka.

Tłuszczowce izoprenowe

admin — Mon, 10 May 2010 13:19:55 +0000

Tłuszczowce zawierające w swej drobinie izopren, węglowodór nienasycony o pięciu atomach węgla z boczną grupą metylową, lub pochodne tego związku, nazywają się lipidami izopre-nowymi. Zalicza się do nich sterydy, karotenoidy, kauczuk, terpeny, kamforę i inne. Spośród sterydów zostaną omówione tylko sterole.
Sterole. Są to wielkodrobinowe, drugorzędowe alkohole, wywodzące się z układu perhydro-cyklopentanofenantrenu. Rozpowszechnione są one w świecie roślinnym i zwierzęcym. Sterole rozpuszczają się w rozpuszczałnikach tłuszczowych, ale nie są tłuszczami, gdyż różnią się budową chemiczną i nie zmydlają się. Chociaż sterole występują w niewielkich ilościach, ich fizjologiczna rola jest duża, ponieważ do steroli lub pokrewnych związków należą liczne czynne ciała w organizmach zwierzęcych, jak: hormony płciowe, hormony nadnercza, kwasy żółciowe i witamina D. Sterole dzieli się na zoosterole ? występujące w tkankach zwierzęcych, fitosterole roślinne i zymosterole z pleśni i grzybów.
Cholesterol jest najpospolitszym i najlepiej poznanym sterolem zwierzęcym. Występuje w stanie wolnym i jako ester nienasyconych kwasów tłuszczowych w komórkach i we krwi. Jest zapewne niezbędnym składnikiem komórki, a w krwi bierze udział w przenoszeniu tłuszczów. Najwięcej cholesterolu jest w nadnerczach, w tkance nerwowej oraz w skórze. Dużo cholesterolu jest w lanolinie będącej składnikiem tłuszczopotu wełny owczej.
Cholesterol jest syntetyzowany z kwasu octowego i nie jest składnikiem egzogennym. W pewnych nienormalnych warunkach cholesterol z krwi osadza się na ściankach naczyń krwionośnych, szczególnie aorty, powodując zwężenie światła tętnicy i wywołując atherosklerozę. Wydaje się, że ilość spożywanego cholesterolu ma mały wpływ na wystąpienie tego schorzenia, a zaburzenie tłumaczy się brakiem lipazy lipoproteinowej. Dodatek kwasu askorbinowego normalizuje do pewnego stopnia przebieg procesów metabolicznych.
Z innych steroli zwierzęcych ważny jest 7-dehydrocholesterol, jako prowitamina D.
Fitosterole występują w roślinach. Wśród nich specjalne zainteresowanie budzi ergosterol, gdyż pod wpływem działania promieni krótkich przekształca się w witaminę D. Z wyjątkiem ergosterolu, inne fitosterole nie są zapewne wchłaniane przez organizm zwierzęcy.
Karotenoidy. Są to barwniki roślinne o zabarwieniu od żółtego. do~l7njnatńego. Rozpuszczają się w rozpuszczalnikach tłuszczowych i tłuszczach. Zabarwienie zawdzięczają pewnej liczbie sprzężonych podwójnych wiązań. Łańcuch węglowy karojenoidów powstaje na skutek kondensacji izoprenu (metylobutadienu). Karotenoidy występują w roślinach powszechnie, w organizmach zwierzęcych zaś znajdują się jedynie pochodzące z pokarmu, ponieważ zwierzęta nie są zdolne do ich wytwarzania. Karotenoidy występują u zwierząt w tkance tłuszczowej, w ciałku żółtym, w mleku, żółtku jaja itd.
W roślinach karotenoidy występują zwykle łącznie i dopiero dzięki chromatografii udało się niektóre z nich oddzielić i wykryć nowe. Wszystkie karotenoidy dają z trójchlorkiem antymonu intensywne niebieskie zabarwienie (reakcja ta służy do oznaczenia chemicznego karo-tenoidów).
Najpospolitsze wśród karotenoidów są et-, 6- i y-karoteny. Występują we wszystkich roślinach zielonych oraz w owocach i niektórych korzeniach, jak np. w czerwonej marchwi, pomidorach. Istnieje korelacja dodatnia między zawartością chlorofilu (zielonego barwnika) i karotenów w zielonych częściach roślin. Ciemnozielone rośliny są również bogate w karoteny.
Zawartość, karotenów jest ważna, ponieważ są one prowitaminami witaminy A. Witamina ta nie występuje w roślinach, lecz tylko karoteny, z których w organizmie zwierzęcia tworzy się witamina.

Związki tłuszczopodobne

admin — Mon, 10 May 2010 13:18:11 +0000

Fosfolipidy glicerolowe (fosfatydy). Rozpuszczają się w rozpuszczalnikach tłuszczowych. Z wodą dają w pewnych warunkach trwałe emulsje a nawet mogą tworzyć roztwory koloidalne. Wchodzą w skład wszystkich tkanek i komórek zwierzęcia. Razem z cerebrozydami, cholesterolem i innymi lipidami tworzą główną część (ponad 50°/o) suchej masy tkanki nerwowej. Dużo fosfatydów jest także w sercu i w wątrobie.
Ponieważ w fosfatydach jest dużo kwasów nienasyconych, mają one więcej wiązań podwójnych niż tłuszcze obojętne. Czyni to fosfatydy nie tylko chemicznie, lecz także biologicznie ciałami bardziej czynnymi niż tłuszcze. Dlatego też tłuszczowce w czynnych komórkach mają postać fosfolipidów, gdy tymczasem nieaktywny tłuszcz zapasowy składa się przeważnie z tłuszczów neutralnych. Według obecnych poglądów kwasy tłuszczowe, które ulegają rozłożeniu, są najpierw zamieniane na fosfolipidy. Ze względu na częściową rozpuszczalność fosfolipidów w wodzie stanowią one zapewne także formę, w jakiej tłuszcze są transportowane w płynach ustrojowych.
Lecytyny. Są to najpospolitsze fosfolipidy. Zbudowane są z cząsteczek glicerolu, którego dwie grupy alkoholowe są zestryfikowane kwasami tłuszczowymi, a trzecia kwasem fosforowym i przez niego cholina.
R’ i R we wzorze przedstawiają różne kwasy tłuszczowe. Tak więc lecytynę można uważać za tłuszcz, w którym jeden z kwasów tłuszczowych zastąpiony jest kwasem fosforowym i zasadą ? cholina. W skład lecytyny wchodzi najczęściej jeden kwas nasycony i jeden nienasycony.
Cholina, trójmetylohydroksyetyloamina. Jest dość silną zasadą. W ustrojach zwierzęcych występuje nie tylko jako składnik lecytyny, lecz również jako ester z kwasem octowym, to jest jako acetylocholina. Z żywieniowego punktu widzenia cholina gest ważna z tego względu, iż organizmy zwierzęce nie są w stanie syntetyzować jej w dostatecznej ilości, a więc musi być dostarczana w pokarmie z paszami.
K e f a 1 i n y. Związki te podobne są do lecytyn, a różnią się tym, że zamiast choliny zawierają etanolaminę (kolaminę). NH2?CH2?CH2?OH
Etanolamina
W skład niektórych kefalin wchodzi seryna.
Fosfolipidy inozytolowe: Związki te zawierają jako drugi alkohol inozytol. Jest to alkohol cykliczny, sześciowartościowy, jest ciałem egzogennym, zaliczanym do witamin. Fosfolipidy inozytolowe występują w wielu tkankach.
Sfingolipidy. Zawierają zamiast glicerolu aminoalkohol dwuhydroksylowy sfingozynę. Występują obficie w mózgu.

Wysychanie i jełczenie tłuszczów

admin — Mon, 10 May 2010 13:15:43 +0000

Tłuszcze zawierające dużo kwasów nienasyconych mogą ulegać łatwo utlenianiu w miejscach podwójnych wiązań i na skutek tego stają się twardsze. Proces ten obserwuje się wyraźnie w olejach, które na powierzchni twardnieją. Zjawisko to nazywa się wysychaniem olejów. Na podstawie tej właściwości dzieli się oleje na schnące i nieschnące. Wysychają oleje zawierające specjalnie dużo kwasów nienasyconych, jak np. olej lniany.
Hydrolityczne i oksydacyjne zmiany w tłuszczach są przyczyną jełczenia tłuszczów. Kwasy tłuszczowe o łańcuchach od C4 do C8 są silnie pachnące, kwas o Cla ma słaby zapach, a kwasy o dłuższym łańcuchu są bez zapachu. Jełczenie tłuszczów jest połączone z pojawieniem się zapachu z powodu rozkładu kwasów dłuższych na krótsze i powstawaniem innych produktów rozpadu (np. nadtlenków, aldehydów, ketonów i in.). Na szybkość jełczenia wpływa temperatura, światło i wilgotność. Niektóre z;wiązki mogą przyspieszyć jełczenie, jak np. sole miedzi i żelaza. Istnieją i takie związki, które hamują jełczenie, tzw. przeciwutleniacze (antyoksydanty). Silnie hamujący wpływ na jełczenie tłuszczów mają promienie nadfiołkowe.
Tłuszcze nienasycone jelcze ją łatwiej. Zjełczałe tłuszcze często są szkodliwe dla zdrowia zwierząt, czasem jednak spożyte nie powodują ujemnych następstw. Zależy to od stopnia zjełczenia, produktów rozpadu i reakcji organizmu zwierząt spożywających ten tłuszcz na produkty rozpadu. Natomiast wartość zjełczałych tłuszczów obniża się na skutek rozpadu zawartych w nich witamin A i E.