Związki tłuszczopodobne
Fosfolipidy glicerolowe (fosfatydy). Rozpuszczają się w rozpuszczalnikach tłuszczowych. Z wodą dają w pewnych warunkach trwałe emulsje a nawet mogą tworzyć roztwory koloidalne. Wchodzą w skład wszystkich tkanek i komórek zwierzęcia. Razem z cerebrozydami, cholesterolem i innymi lipidami tworzą główną część (ponad 50°/o) suchej masy tkanki nerwowej. Dużo fosfatydów jest także w sercu i w wątrobie.
Ponieważ w fosfatydach jest dużo kwasów nienasyconych, mają one więcej wiązań podwójnych niż tłuszcze obojętne. Czyni to fosfatydy nie tylko chemicznie, lecz także biologicznie ciałami bardziej czynnymi niż tłuszcze. Dlatego też tłuszczowce w czynnych komórkach mają postać fosfolipidów, gdy tymczasem nieaktywny tłuszcz zapasowy składa się przeważnie z tłuszczów neutralnych. Według obecnych poglądów kwasy tłuszczowe, które ulegają rozłożeniu, są najpierw zamieniane na fosfolipidy. Ze względu na częściową rozpuszczalność fosfolipidów w wodzie stanowią one zapewne także formę, w jakiej tłuszcze są transportowane w płynach ustrojowych.
Lecytyny. Są to najpospolitsze fosfolipidy. Zbudowane są z cząsteczek glicerolu, którego dwie grupy alkoholowe są zestryfikowane kwasami tłuszczowymi, a trzecia kwasem fosforowym i przez niego cholina.
R’ i R we wzorze przedstawiają różne kwasy tłuszczowe. Tak więc lecytynę można uważać za tłuszcz, w którym jeden z kwasów tłuszczowych zastąpiony jest kwasem fosforowym i zasadą — cholina. W skład lecytyny wchodzi najczęściej jeden kwas nasycony i jeden nienasycony.
Cholina, trójmetylohydroksyetyloamina. Jest dość silną zasadą. W ustrojach zwierzęcych występuje nie tylko jako składnik lecytyny, lecz również jako ester z kwasem octowym, to jest jako acetylocholina. Z żywieniowego punktu widzenia cholina gest ważna z tego względu, iż organizmy zwierzęce nie są w stanie syntetyzować jej w dostatecznej ilości, a więc musi być dostarczana w pokarmie z paszami.
K e f a 1 i n y. Związki te podobne są do lecytyn, a różnią się tym, że zamiast choliny zawierają etanolaminę (kolaminę). NH2—CH2—CH2—OH
Etanolamina
W skład niektórych kefalin wchodzi seryna.
Fosfolipidy inozytolowe: Związki te zawierają jako drugi alkohol inozytol. Jest to alkohol cykliczny, sześciowartościowy, jest ciałem egzogennym, zaliczanym do witamin. Fosfolipidy inozytolowe występują w wielu tkankach.
Sfingolipidy. Zawierają zamiast glicerolu aminoalkohol dwuhydroksylowy sfingozynę. Występują obficie w mózgu.